Waarschijnlijk gaat 2025 de boeken in als een belangrijk keerpunt in het Europese denken over digitale weerbaarheid, autonomie en afhankelijkheid. Tijdens de vierde editie van NBIP NEXT is daarom meermaals stilgestaan bij de grote hamvraag: hoe kunnen Nederland en Europa hun digitale weerbaarheid en autonomie versterken? Onder leiding van dagvoorzitter Michiel Steltman werden samen met de sprekers uiteenlopende aspecten van deze vraag verkend en uitgediept.
*Het verslag over de DDoS-mitigatie track die tijdens NBIP NEXT in samenwerking met de Anti-DDoS-coalitie werd georganiseerd, verschijnt afzonderlijk van dit verslag.
Actief handelen op veranderende wet- en regelgeving
De eerste dag van NBIP NEXT stond in het teken van wet & weerbaarheid, waarbij de nadruk werd gelegd op de praktische implementaties voor aanbieders van digitale infrastructuur. Zo hield Jacqueline van de Werken, secretaris van Dutch Cloud Community & Global General Group Counsel Leaseweb, een interactieve sessie over de veranderende wetgeving voor aanbieders met de titel ‘Van vrijwillig naar verplicht’.
Tijdens de sessie legde Van de Werken uit dat de regulering van cloud hot and happening is en dat dit tot gevolg heeft dat aanbieders met meerdere verplichtingen te maken hebben. De vraag daarbij is hoe je zorgt dat je compliant bent en je organisatiestructuur daar op inricht. De diverse regelingen die Van de Werken presenteerde, zijn volgens haar in te delen in drie categorieën: Abuse & Vorderingen, Organisatie & Security en Transparantie & Documentatie. Voorbeelden van deze regelingen zijn bijvoorbeeld de Digital Services Act (DSA), de Cyberbeveilingswet (Cbw) en eEvidence.
Van de Werken liet ook weten dat er in de Cybersecurity Act (CSA) de norm TS 18026 is vastgelegd, wat ook als basis dient voor European Cybersecurity Certification Scheme voor Cloud Services (EUCS). Binnen de TS 18026 moeten organisaties een risicoprofiel maken voor hun dataopslag op basis van drie levels: basis, substantieel en hoog. Daarnaast gaf Van de Werken bezoekers mee om actief na te denken over de organisatorische beleidsafwegingen van de dienstverlening. Omdat niet iedere organisatie de middelen heeft om dit zelf uit te zoeken, zijn er volgens Van de Werken ook steeds meer bedrijven die Compliance as a Service leveren.
eEvidence verordening: wat staat providers te wachten?
In 2026 wordt eEvidence van kracht in Europa. Deze verordening en bijbehorende richtlijn die wordt geïmplementeerd in nationale wetgeving zorgt ervoor dat lidstaten straks rechtstreeks elektronisch bewijsmateriaal (e-evidence) kunnen opvragen aan aanbieders die digitale diensten in Europa aanbieden. Daarom kwam René Brozius, programma manager eEvidence bij het Ministerie van Justitie & Veiligheid, meer vertellen over de implementatie van eEvidence.
Verweren tegen dreigingen van alle kanten
Een andere grote blikvanger op de eerste dag van NBIP NEXT was Marleen Stikker, oprichter van Waag Futurelab. Zij gaf een bevlogen betoog over hoe de oorlog gewonnen dient te worden tegen Big Tech. Stikker vertelde hoe de ‘techbro’s’ uit Silicon Valley mensen zien als een biologische computer die voor eigen gewin geprogrammeerd kunnen worden. Als voorbeelden noemde Stikker de beïnvloeding tijdens verkiezingen en hoe daarmee de positie van onze democratie en rechtstaat op het spel worden gezet. Met het credo ‘Regulatie is innovatie’ pleit Stikker daarom ook voor de public stack. Publieke digitale infrastructuur moet volgens deze benadering op de volgende zes criteria worden getoetst:
- Wie ontwerpt de publieke infrastructuur?
- Waar optimaliseren we het voor?
- Eigenaarschap
- Governance
- Sociale rechtvaardgheid
- Planetaire grenzen
Bas Dunnebier, Chief Science & Technology Officer bij de AIVD, ging dieper in op de cyberdreigingen vanuit staatsgesponserde hacktivitische groepen die onze rechtstaat ondermijnen en de maatschappij met hun acties willen ontwrichten. In zijn presentatie riep hij op tot intensievere publiek-private samenwerking zodat Nederland zichzelf tegen deze actoren kan blijven verdedigen.
Cristina Caffarra: Europa, voeg daad bij woord
De tweede dag van NBIP NEXT stond volledig in het teken van digitale autonomie en dan met name de praktische invulling daarvan. Hoe kunnen we in Nederland en Europa digitale afhankelijkheden afbouwen en onze digitale autonomie versterken? Daartoe werd ingegaan op welke rol aanbieders van hosting, cloud en andere diensten daarin kunnen spelen en hoe sector en overheid elkaar kunnen versterken.
Grote belangstelling was er voor Cristina Caffarra die met een wervelende keynote het publiek toesprak over hoe Europa haar digitale autonomie kan vergroten. Wie Caffarra eerder in actie heeft gezien weet dat zij een uitgesproken kijk heeft op hoe Europa deze handschoen zou kunnen oppakken. Maar ze stond in haar keynote eerst stil bij de oprichting en groei van EuroStack, een beweging die sinds 2024 zeer succesvol is als pleitbezorger voor een onafhankelijke en soevereine Europese IT-infrastructuur.
In haar vurige betoog benadrukte Caffarra met ferme woorden dat Big Tech zich weinig aantrekt van Europese wet- en regelgeving. Volgens haar moet Europa zich focussen op haar economische toekomst en zelf dingen gaan maken, in plaats van elders dit in te kopen. Daarbij horen concrete doelstellingen en daadkrachtige acties, waarbij Caffarra afsloot met de volgende woorden die stof tot nadenken geven: “Stop met het geloof dat Europa goed is in wet-en-regelgeving en ga nou eens bouwen.”
Een voorbeeld van hoe meer gebouwd kan worden is bijvoorbeeld het Haven project van de Vereniging Nederlandse Gemeenten (VNG). Tijdens NBIP NEXT sprak Jacco Brouwer, projectmanager van Haven, over hoe de Nederlandse gemeenten – samen met de branche – bezig zijn om met Haven dé Nederlandse standaard voor platformonafhankelijke cloud hosting neer te zetten op basis van Kubernetes om workloads en applicaties op te draaien.
Daarnaast was ook dr. Alberto Martí, VP bij OpenNebula en chair van de Industry Facilitation Group (IPCEI Cloud), aanwezig om een presentatie te verzorgen over het Europese programma IPCEI-CIS. Dit publiek-private project, met financiële steun van de Europese Unie, moet ervoor zorgen dat er een Europese cloud wordt ontwikkeld die zorgt dat de wereldwijde positie van de Europese digitale industrie wordt versterkt. Binnen het project zijn meer dan 120 organisaties uit 12 landen betrokken die hun specialisatie werken aan de realisatie van deze missie.
Vraag gestuurd opereren
NBIP NEXT werd afgesloten met een paneldiscussie, waarin dagvoorzitter Michiel Steltman in gesprek ging met de panelleden over welke concrete acties nodig zijn vanuit de overheid en het bedrijfsleven om digitale autonomie in Nederland en Europa handen en voeten te geven. Wat is er nu concreet nodig, welke acties moeten ondernomen worden, wat is, in goed Haags jargon, het handelingsperspectief?
Aan het panel namen Marijn van Vliet, directeur DINL, Marga Reuver, voorzitter Dutch Cloud Community, Octavia de Weerdt, algemeen directeur NBIP en Benno de Jongh, programmaleider cloud NDS deel. Over de problematiek ontstond snel overeenstemming: we zijn te veel afhankelijk van niet-Europese aanbieders van clouddiensten. Daar werd tijdens het panel dan ook niet te lang bij stil gestaan.
De belangrijkste vraag is hoe je beweegt naar een ecosysteem en algemeen geaccepteerde standaarden waarmee digitale autonomie is geborgd. Dat kan alleen goed op basis van open source oplossingen en algemeen gehanteerde standaarden zoals Haven, dat eerder op de dag werd toegelicht. Maar grootschalige adoptie van open source brengt op zichzelf uitdagingen met zich mee, zoals een in de zaal aanwezige engineer opmerkte. Het op grote schaal uitrollen van open source vereist specifieke kennis en is in vergelijking met de nu dominante closed source oplossingen vaak tijdrovend. Dit zijn reële praktische problemen waar aandacht voor moet zijn als we onze digitale autonomie willen versterken.
In het verlengde daarvan kwam ter sprake dat (toekomstige) engineers nu voornamelijk bedrijfsspecifiek worden opgeleid, waarbij de diensten van één leverancier leidend zijn. Verschillende panelleden benadrukten dat er een rol is weggelegd voor het onderwijs en de ontwikkeling van curricula in samenwerking met de sector.
Een ander belangrijk punt dat werd aangestipt, is dat overheid en bedrijven binnen de digitale sector vraaggestuurd moeten gaan samenwerken. Zo werd benoemd dat de overheid voor haar digitale vraagstukken ook bedrijven in Nederland actief moet betrekken. Daarnaast werd ook nog stilgestaan bij de noodzaak van investeringen in eigen ecosystemen en het vergroten van de eigen ontwikkelcapaciteit, bijvoorbeeld op basis van Europese projectgelden. Zowel het bredere bedrijfsleven als de overheid hebben hier een rol te spelen door vaker voor lokale of Europese leveranciers te kiezen en daarbij beter gezamenlijk te onderzoeken welke mogelijkheden en zijn voor functionele vraagstukken.
2026: NBIP 25 jaar
We kijken terug op twee zeer geslaagde dagen, die niet mogelijk zouden zijn geweest zonder de belangstelling en het enthousiasme van onze deelnemers en bezoekers. Volgend jaar bestaat NBIP 25 jaar, en dat laten we natuurlijk niet ongemerkt voorbij gaan. Graag tot op de jubileumeditie van NBIP NEXT!
